Emigreren naar Duitsland

Als u in Duitsland gaat wonen, betekent dat ook dat u zich hier vestigt. U moet hiervoor aan een aantal formaliteiten voldoen.
Vereisten voor vestiging: EU-nationaliteit, zelf in levensonderhoud en ziektekosten kunnen voorzien.

Gemeente

Eerst moet u zich in Nederland bij uw oude gemeente afmelden. Hierbij moet u zich legitimeren en moet u ook pas/identiteitskaart van uw partner/kinderen meenemen. Als u dit niet vanzelf krijgt, vraag dan om een bewijs van uitschrijving.

Als u uw nieuwe adres achter laat krijgt u eventuele aanslagen en oproepen voor verkiezingen toegestuurd. Ook wordt de ambassade ingelicht over uw bestaan.

U kunt zich niet meer dan 5 dagen van te voren uitschrijven (ga dus niet te vroeg naar het gemeentehuis).

NB: bij een verhuizing binnen Nederland hoeft u zich niet af te melden omdat de nieuwe gemeente dat voor u doet; nu dus wel.

U moet zich, net als in Nederland, bij de nieuwe gemeente aanmelden; u doet dat bij het Einwohnermeldeamt. Hiervoor is nodig: een bewijs van uitschrijving uit uw oude gemeente en een paspoort/identiteitsbewijs;  kosten: gratis. Een uittreksel van het geboorteregister hadden wij niet nodig.
Als u het niet vanzelf krijgt, vraag dan om een Anmeldebestätigung. Die heeft u nodig voor van alles en nog wat.

Voor EU-burgers is de aanmelding bij de gemeente tevens de aanmelding voor het recht op verblijf. Neem de betreffende documenten alvalst mee. Zie hieronder.

Verblijfsvergunning

Als EU-burger hoeft u sinds 1 jan 2005 niet meer apart een verblijfsvergunning aan te vragen, als u in één van volgende categoriën onder te brengen bent:

-         werknemer, werkzoekende, in opleiding/studerend

-         zelfstandige die zijn beroep elders (in Nederland) uitoefent

-         zelfstandige die een groter bedrijf in Duitsland begint

-         zonder bedrijf of beroep (arbeidsongeschikten en gepensioneerden) met inkomen en ziektenkostenverzekering

-         huwelijkspartner, kinderen jonger dan 21 en ouders (inwonend)

-         in een aantal bijzondere situaties, hier verder niet behandeld

U bent dan zgnFreizügigkeitsberechtigter”. De aanmelding bij de gemeente is dan voldoende. U krijgt na enige tijd een bewijsje toegestuurd dat u “Aufenthaltsrecht” hebt.

Neemt u bij uw aanmelding bij de gemeente daarom een bewijs mee dat u onder een bovenvermelde categorie valt (werknemers: loonstrook, gepensioneerden/studenten: bewijs van inkomen + polis ziektenkostenverzekering). Niet alle gemeenten vragen om deze documenten; een telefoontje vooraf (zoek in telefoonboek onder gemeindeverwaltung” ,stadtverwaltung”, “gemeinde” of “samtgemeinde”) voorkomt dat u voor niets gaat.

Een samenwonende partner zonder zelfstandig inkomen heeft in theorie dus geen recht op verblijf. In de praktijk zijn wij daarmee echter nog nooit op problemen gestuit.

In uitzonderingsgevallen kan het verblijfsrecht geweigerd of ingetrokken worden als u een gevaar vormt voor de openbare orde of volksgezondheid.

Ondernemer: Als u in Duitsland als zelfstandig gevestigd ondernemer uw beroep of bedrijf wilt uitoefenen, heeft u tevens een Gewerbeanmeldung nodig. Bij het Einwohnermeldeamt kunt u dit verder navragen.


Vestigingsvergunning

Er zijn verder geen wettelijke belemmeringen zoals woon- of vestigingsvergunning. (In sommige gemeenten in Nederland was het bijvoorbeeld heel lang in zwang om geen woonvergunning af te geven of inschrijving te weigeren als u een koophuis onder een bepaalde prijs had gekocht.) Af en toe heeft een overheid, meestal een gemeente, een voorkoopsrecht. De notaris controleert vooraf of dit het geval is en of die overheid daarvan gebruik wenst te maken.

Verhuizing

De verhuizing zelf is niet anders dan een verhuizing binnen Nederland: opzeggen nutsbedrijven, adreswijzigingen, post-verhuis-service etc. U hoeft niets in te klaren of iets dergelijks (tenzij het om een bedrijfsverhuizing gaat).

Nationaliteit

U kunt gewoon Nederlander blijven. Als u daar prijs op stelt kunt u terzijnertijd de Duitse nationaliteit aanvragen.

In het grensgebied wonen echter talrijke “Duitsers” die de Nederlandse nationaliteit al generaties hebben behouden; één van de motieven hiervoor was dat men dan geen dienstplicht hoefde te vervullen.

Paspoort verlengen

U kunt uw pas verlengen bij diverse consulaten; onder anderen in Kleef, Aken en Osnabrück. Dit duurt langer dan toen u nog in Nederland woonde, dus houdt daar rekening mee als u verre reizen plant.

Als het alleen gaat om het verlengen van uw pas dan moet u meenemen:

Ø       Oude pas

Ø       1 Pasfoto

Ø       Verblijfsvergunning

Ø       Anmeldebestätigung (of Meldebescheinigung) mèt vermelding van de nationaliteit en niet ouder dan 3 maanden

Ø       Ingevuld formulier

U moet in een aantal gevallen aanvullende documenten meenemen, bijvoorbeeld bij eerste bijschrijving van u kinderen, na een huwelijk of echtscheiding en bij dubbele nationaliteit.

Bij het consulaat is men van goeden wil, maar de regels worden strikt gehandhaafd. Bel bij twijfel dus vooraf even of raadpleeg de site van het Nederlands Consulaat.

Houd rekening met 3 weken doorlooptijd!

Auto’s

Rijbewijs

U kunt uw Nederlandse rijbewijs gewoon houden, u hoeft niets in te wisselen, geen internationaal rijbewijs aan te vragen of wat dan ook.

Is uw rijbewijs te verlopen of heeft u het verloren, dan kunt u het sinds 1 maart 2002 niet meer vernieuwen cq een nieuwe verkrijgen in Nederland.

In Duitsland is een rijbewijs levenslang geldig, dus u kunt in principe ook uw in Nederland verlopen rijbewijs inruilen voor een Duits rijbewijs. Met een verlopen rijbewijs bent u in Nederland echter niet meer bevoegd om auto te rijden.

Om problemen te voorkomen raden wij iedereen aan om in elk geval ruim vóór het verstrijken van de geldigheidsdatum om te wisselen.

Verder: heeft u nog maar pas uw rijbewijs gehaald (minder dan 2 jaar geleden), dan moet u dit voorleggen aan het Straßenverkehrsamt omdat dit dan wordt omgezet in een rijbewijs-op-proef (wordt bij goed gedrag omgezet in een permanent rijbewijs).

Chauffeurs met speciale bevoegdheden (buschauffeurs, gevaarlijke stoffen certificaat etc) doen er goed aan het Straßenverkehrsamt te raadplegen over bijzonderheden.

Importeren of niet ?

U mag van de overheid tot een jaar na vestiging gewoon met uw gele kenteken blijven doorrijden, al denkt uw verzekeringsmaatschappij daar misschien anders over (de onze vond drie maanden het maximum). Dus u hoeft niet direct iets te ondernemen, alleen controleren of uw verzekeraar meewerkt.

Zoals een ieder weet zijn auto’s in Duitsland goedkoper dan in Nederland omdat er minder belasting geheven wordt. Maar wist u dat netto een auto in Nederland veel goedkoper is dan in Duitsland?

Wat nu te doen met de auto die u al heeft?

Om u tot een goede beslissing te laten komen, zijn hier enkele richtlijnen:

In zijn algemeenheid geldt dat een jonge tweedehands auto in Duitsland goedkoop is, en een ouder tweedehandsje relatief duur. De afschrijvingscurve ligt kennelijk anders. Dit heeft vooral een fiscale oorzaak.

Op een relatief jonge Nederlandse auto, wordt een groot deel van de (inruil)waarde bepaald door bij aanschaf betaalde BPM en BTW. Als u dus een auto van 2 tot 4 jaar

importeert naar Duitsland, verliest u dit deel van de huidige waarde; en dat kan aardig in de papieren lopen. Bovendien heeft u te maken met de andere afschrijvingscurve, waardoor ook het “netto deel” van de waarde minder wordt zodra u er een witte nummerplaat opschroeft.

Verkoop uw jonge auto privé of ruil hem in voor een spiksplinternieuwe die u zonder kenteken exporteert naar Duitsland. Dat laatste is dusdanig voordelig dat ook de kostenbewuste Duitser dit traject vaak kiest. Het mes snijdt dan aan twee kanten: u krijgt een (hoge) Nederlandse inruilprijs op uw auto en u betaalt een lage netto prijs voor uw nieuwe auto.

Dat een auto netto in Nederland goedkoper is dan in Duitsland wordt veroorzaakt doordat de autobouwers hun prijzen aanpassen aan het locale belastingniveau. In Nederland met z’n hoge belastingen wordt de netto-prijs dus laag gehouden om de bruto-prijs acceptabel te houden. Op grond van EU-afspraken zou dit verschijnsel uitgebannen moet zijn, maar de praktijk leert anders. Dit zou in kunnen houden dat de bruto-prijzen in Duitsland nog eens met 5% zouden kunnen zakken, of in Nederland nog eens 5% hoger zouden kunnen worden.

Overigens hebben de merken BMW, Mercedes en Porsche al door heel Europa dezelfde netto-prijs. (Bron: Prof. Ferdinand Dudenhöffer, Fachhochschule Gelsenkirchen).  Uiteraard is niet alleen de prijs volgens de prijslijst bepalend voor de consumentenprijs, maar ook welke speelruimte (kortingen en acties) de dealer van de importeur krijgt.

Hoeveel goedkoper is een nieuwe auto nou echt?

Vergelijk op internet of via brochures de auto’s met elkaar. En voer de volgende rekensom uit. De uitvoering in Duitsland van hetzelfde type auto is namelijk vaak luxer is dan in Nederland:

+ Nederlandse netto prijs, dus excl BTW en BPM

+ Accessoires die niet in de NL- maar wel in de D-versie van dat model zitten, netto prijs

- Accessoires die wel in de NL- maar niet in de D-versie zitten

= de netto prijs van de D-uitvoering van deze wagen in Nederland

+ 16% Mehrwertsteuer + circa € 100 aan registratiekosten = bruto prijs die u betaalt.

Vergelijk dit met de cataloguswaarde van de consumentenprijs in Nederland (en trouwens ook in Duitsland) en u kent uw voordeel. Het verschil met de Nederlandse catalogusprijs is gemakkelijk 25% voor een middenklasser tot 30% voor een auto die in Nederland  € 35000 bruto kost.

Als u een iets oudere auto rijdt, zo vanaf 5 jaar, kunt u kiezen uit: privé verkopen en voor ongeveer hetzelfde geld of minder een vergelijkbare auto in Duitsland terug kopen of gewoon importeren. Dat laatste is zeker interessant voor bezitters van een grijskenteken auto, die gemakkelijk omgebouwd kan worden tot een “normale” auto.

Wegenbelasting

De wegenbelasting (Kfz-Steuer) wordt bepaald aan de hand van een code die op het kentekenbewijs staat. Van invloed zijn vooral de brandstof (benzine of diesel), de mate waarin dat type auto milieuvervuilend is en de cilinderinhoud. LPG wordt ingedeeld als benzine, maar veroorzaakt een andere vervuilingsgraad.

Voor bijvoorbeeld een Golf TD betaal je minder belasting naarmate de auto jonger (lees: schoner) is.

Voor een Golf III TD 1900cc uit 1993: € 437 per jaar en

voor een Saab 9.3 TiD 2200cc uit 2001: € 303 per jaar,

dus voor een zwaardere auto met meer cc’s wordt in dit voorbeeld minder betaald omdat de vervuilingsgraad minder is.

Ook wordt duidelijk dat de wegenbelasting veel minder is dan in Nederland.

Op de site van het Bundesfinanzministerium kan een brochure worden opgehaald. Als u van een autotype het Schlüsselnummer weet (vraag het de autohandelaar of kijk op het kentekenbewijs) kan hiermee de exacte Kfz-Steuer bepaald worden.

Verzekering

De premies van autoverzekeringen kunnen per maatschappij en per verzekerde heel verschillend uitvallen.

Auto van de baas

Als u van uw Nederlandse werkgever een lease-auto heeft gekregen blijft deze waarschijnlijk op een Nederlands kenteken staan. Wellicht dat er dan beperkingen gelden voor het gebruik in Duitsland (alleen zakelijke ritten?).

Eén beperking vervalt: als u een (lease)auto op D-kenteken had (bv via uw werkgever in Duitsland) mocht u, als ingezetene van Nederland, deze auto alleen in Nederland gebruiken voor zakelijke ritten.

Op het forum van deze site staat een discussie over lease-auto’s. Nog niet alles is helemaal duidelijk dus als u een bijdrage aan de discussie kunt leveren, bent u zeer welkom.

Wegenwacht

De ANWB-Wegenwacht helpt alleen in Nederland. Krijgt u pech in Duitsland dan zal de ADAC u niet helpen omdat u een auto met een Duits kenteken hebt maar geen lid bent. U kunt dus beter lid worden van de ADAC.

Bijkomstigheden

Alcohol in het verkeer: Volgens de wegenverkeerswet staat er op rijden met meer dan 0,5 promille tenminste een boete van € 250, een rijverbod van een maand en vier punten bij het Verkehrszentralregister in Flensburg.

In geval van herhaling dreigt een geldboete van € 500, drie maanden rijverbod en eveneens vier punten; bij verdere overtredingen is dit € 750, drie maanden rijverbod en nogmaals vier punten.

Nog even dit: u bent verplicht een gevarendriehoek èn een verbandtrommel in uw auto te hebben. Haal deze laatste in Duitsland zodat u zeker weet dat deze aan de betreffende DIN-norm voldoet.

Het is trouwens verboden om uw auto op straat te wassen. Dus zo komt u op zaterdagmorgen niet met uw buren aan de praat.

Kinderen en scholing

Voor velen zijn de onderwijsmogelijkheden doorslaggevend bij hun keuze om wel of niet naar Duitsland te verhuizen. Sommigen dubben over de keus tussen Nederlandse of Duitse school, anderen hebben bij voorbaat hun keus al gemaakt en zoeken een huisje letterlijk op steenworp afstand van een Nederlandse school. De keuze die u maakt is van groot belang voor de toekomst van uw kinderen èn voor de keuze van uw woonplaats. Zorgvuldig afwegen dus.

Algemeen

Overpeinzingen

Uw keuze om in Duitsland te gaan wonen is van grote invloed op de ontwikkeling van uw kinderen. Menigeen in het grensgebied durft de stap maar half te nemen en brengt de kinderen dagelijks over de grens naar een Nederlandse school. Wij krijgen ook vaak de vraag gesteld of wij niet bang zijn dat onze kinderen Duits worden. Antwoord: bang, hoezo? Wat is daar mis mee? Wij willen juist dat onze kinderen zich in hun nieuwe land thuisvoelen en dat ze zich perfect in het Duits kunnen uitdrukken. De Nederlandse taal houden ze heus wel bij. En de dubbeltaligheid geeft de mogelijkheid om later voor een vervolgopleiding in Duitsland of Nederland te kiezen en hun carrière in het ene of andere, of beide landen op te bouwen. De Europese eenwording gaat heus wel door en de onderlinge erkenning van diploma’s zal ook wel verdergaan.

Trouwens, het degelijke schoolsysteem was juist één van onze beweegredenen om te verkassen; geen lerarentekort, minder al maar voortdurende veranderingen, leraren met gezag en betrokkenheid. Nee, voor ons was het eigenlijk wel duidelijk: naar de Duitse school.

Of dat terecht was zullen we pas veel later weten. De informatie die wij nadien inzamelden liet gemengde gevoelens achter. De ervaringen met de Kindergarten en de uitkomst van het Pisa-onderzoek (zie verderop) geven in elk geval geen bemoedigend teken.

Overweging die ervoor pleiten om de kinderen toch naar de Nederlandse school te laten gaan, zouden kunnen zijn:

Ø       Kinderen die al vergevorderd zijn op de middelbare school.

Ø       Als vader een goeie loopbaan tegemoet gaat in een beroep dat gericht is op Nederland (leraar, rechter, politieagent, ambtenaar) betekent dat misschien dat het gezin nog wel een keertje zal moeten verkassen naar een andere plek in Nederland, en dan kan het voor de kinderen met bijvoorbeeld eerst basisschool tot groep 4, en daarna 3 jaar Grundschule wel eens moeilijk terugkeren worden op de basisschool. Alhoewel men zich kan afvragen of het voordeel van de behaalde tweetaligheid en de bredere kijk op het leven niet ruimschoots compenseert voor het nadeel van een klas overdoen.

In de rubrieken  “contact” en “krantenknipsels” vindt u achtergrondinformatie over het thema “keuze tussen Duitse of Nederlandse school”.

Voordat u besluit zich ergens te vestigen en de kinderen naar een Nederlandse school te sturen: u heeft daar geen wettelijk recht op. De Nederlandse school kàn meewerken aan een verklaring dat uw kind aan de leerplicht voldoet en het Schulamt in uw woonplaats kàn daar genoegen mee nemen, maar hoeft dat niet. Controleer dit dus van tevoren. Wij weten niet of er kosten verbonden zijn aan het sturen van uw kind naar een Nederlandse school terwijl u geen ingezetene bent.

Bovenstaande beknopte weergave van de Duitse regelgeving lijkt achterhaald te gaan worden door Europees recht.

De Europese commissie heeft het signaal afgegeven dat een Europese lidstaat niet mag verhinderen dat een kind in een andere lidstaat naar school gaat. Tevens reikt zij aan dat de vergoedingen (voor vervoer) ook dezelfde moeten zijn als voor binnenlandse scholen. Of dit bijdraagt aan de populariteit van Nederlanders in het grensgebied?.

Inentingen

Vergeet u niet dat de inentingen in Duitsland nèt volgens een ander schema verlopen. Let dus even op of ze geen prikken overslaan of dubbel krijgen.

Taalproblemen

Taalproblemen? Kinderen pikken een andere taal snel op, ze gaan niet zitten vertalen zoals volwassenen dat doen, maar doen gewoon mee. Als thuis de voertaal ook Duits is (omdat één der opvoeders Duitse(r) is), zal het bijhouden van het Nederlands niet vanzelf gaan.

Schoolsysteem, algemeen

Kwaliteit

Een vergelijkend onderzoek (december 2001) in meerdere ontwikkelde landen naar het kennisniveau van kinderen aan het eind van hun leerplichtige jaren, liet voor Duitsland teleurstellende uitkomsten zien. In de onderste 30%. Een korte inventarisatie leverde op:         

Ø       Relatief grote correlatie tussen welstandsklasse en kennisniveau

Ø       Relatief grote correlatie tussen allochtone/autochtone achtergrond en kennisniveau (u realiseert zich natuurlijk dat u in principe tot de allochtonen behoort)

Ø       Landen waar kinderen met verschillende capaciteiten langer in dezelfde school bleven, scoorden relatief beter

Ø       Leerkrachten waren onvoldoende op de hoogte van de problemen (bv leesproblemen) van hun leerlingen

Deze opsomming van uitkomsten is niet zondermeer te vertalen naar individuele, streekgebonden, schoolgebonden situaties. Wel geeft het aan dat u een vinger aan de pols moet houden, maar dat deed u toch al.

Dit onderzoek, het zogenaamde Pisa-onderzoek, heeft politiek nogal wat te doen gemaakt. Allerlei discussies vinden er plaats en er worden voorstellen gelanceerd en net zo gemakkelijk weer afgeschoten (vooral in Niedersachsen). Al met al geeft het een onrustig beeld, en is ons aanvankelijk vertrouwen in het Duitse onderwijssysteem minder geworden.

In de daaropvolgende TV-discussies werden verder nog kanttekeningen geplaatst over het al maar dalende niveau van de woordenschat, het (toch) bestaan van een tekort aan gemotiveerde leraren, het geringe aantal lesuren en een gebrek aan coördinatie tussen de lesprogramma’s van de verschillende Bundesländer waardoor de grootste gemene deler van het Abiturniveau van de verschillende Länder het toelatingsniveau van de universiteiten bepaalt.

Thans ligt er een voorstel om tot een Bundesweites kwaliteitssysteem te komen zodat in de eerste plaats de kwaliteit voortdurende in de gaten gehouden wordt en ten tweede aan het eind van bijvoorbeeld de Grundschule een kind in Beieren hetzelfde kennisniveau heeft als een kind in Niedersachsen (zie Krantenknipsels).

Beschrijving systeem

Hiervoor verwijzen wij naar een artikel dat wij vonden op de site van de digitale school en waar wij niets aan toe te voegen hebben.

Kindergarten, kinderopvang

De kinderopvang is zomogelijk nog slechter geregeld dan in Nederland. Crèches zijn er bij ons in de wijde omgeving niet. Wat wel heel gemakkelijk gaat is een advertentie in een huis-aan-huisblaadje zetten waarin u om een Tagesmutter vraagt.

Wij hebben voor de naschoolse kinderopvang een Kindermädchen gevraagd en de respons was, zelfs in een klein verspreidinggebied, kwalitatief en kwantitatief voldoende om een goeie keuze te maken.

Kindergarten en Grundschule zijn hier dus nog gescheiden van elkaar net als vroeger in Nederland. Naar onze waarneming zijn er enkele wezenlijke verschillen met de Nederlandse situatie in de groepen 1 en 2.

Verschillen zijn (althans tussen “onze” Kindergarten en “onze” basisschool):

Ø       De kortere (standaard) schooltijd: van 08:00 tot 12:00. Op ouderbijeenkomsten lijkt het alsof menig Duitser het beeld heeft dat Nederlandse kinderen zielig zijn omdat ze zoveel uren per dag worden afgeschoven naar de school; terwijl wij juist van mening zijn dat het zielig is als de kinderen de helft van de dag maar een beetje ongestructureerd doorbrengen; althans niet professioneel worden gestimuleerd in hun ontwikkeling/gedrag/aandacht etc. (geldt ook voor de Grundschule)

Ø       In één groep zitten kinderen van meerdere leeftijden door elkaar. Naar onze smaak is dit niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van het kind. De attentiespanne van een 3 jarige is nu eenmaal korter dan die van een 6 jarige; ook trekken op deze manier de leeftijdgenootjes te weinig met elkaar op en aan elkaar op.

Ø       Geen 5-minutengesprek, wel korte lijnen. Wij kunnen ons vergissen, maar wij hadden een hogere pet op van de methodische aanpak van de Nederlandse basisschool. De terugkoppeling die wij krijgen is van een minder professioneel gehalte.

Ø       Er worden principieel geen intellectuele vaardigheden zoals letters en sommetjes bijgebracht, daarmee wordt gewacht tot de Grundschule.

Ø       Eén van de ouders plus een vervanger wordt als “klassenvertegenwoordiger” gekozen en die heeft dan weer zitting in het bestuur.

Ø       Onze kinderen gaan nu drie dagen per week naar de “Spätdienst” d.w.z. tot 13:30 uur. Men is aan het onderzoeken of deze tijden niet verlengd kunnen worden. Ook is er een vakantiegroep, zodat ze zich niet de hele zomervakantie bij de deur lopen te vervelen.

Ø       De overgang van Kindergarten naar Grundschule is een feestelijke gebeurtenis: de Einschulung.

De Kindergarten is hier een initiatief van de kerk, waar u voor betalen moet, en meer dan een symbolisch bedragje! De bijdragen zijn in Niedersachsen afhankelijk gesteld van het bruto jaarinkomen van het gezin en het aantal kinderen.

De bijdrage is per gemeente verschillend, maar rekent u op:

Bruto inkomen in €

Per mnd

Van 0 tot 22.000

€  67

28.000 tot 30.000

€  85

38.000 tot 40.000

€ 107

meer dan 46.000

€ 125

Tweede kind: 50% korting.

Deze bedragen geven een indicatie voor 5 dagen per week, 4 uur per dag. Daarnaast zijn de Kindergarten vrij om voor extra service (langere openingstijden, uitstapjes) nog een aanvulling te vragen.

Bewaar de betalingsbewijzen, of vraag er specifiek om, want de kosten zouden naar verluid aftrekbaar zijn voor de Ib onder “kosten kinderopvang”. Zie “Belastingen”

De inschrijving van uw kind kon in onze woonplaats bij een willekeurige Kindergarten of het Schulamt gedaan worden, onderling zorgen zij voor een verdeling als er onverhoopt geen plaats is op de school van uw keuze. Dit was bij ons een knelpunt ! Lang niet alle mogelijke woonplaatsen hadden nog plaatsen vrij.

Grundschule (Basisonderwijs vanaf groep 3)

Men kan niet zelf een Grundschule kiezen, of het moet speciaal onderwijs zijn. Men krijgt een school in de buurt toegewezen. 

Het is duidelijk merkbaar dat de scholen de leerlingen en de leraren toegewezen krijgen (geen concurrentie). Wel is er zojuist een experiment gestart waarbij scholen zelfstandiger kunnen functioneren.

Kinderen die verder weg wonen gaan er met de schoolbus naartoe (geen groepen kinderen op de fiets tegen de wind).

Vanaf de eerste klas moeten de kinderen huiswerk maken, wat voor ouders van zwakkere kinderen een extra belasting kan zijn. Het niveau is beslist niet slechter dan in Nederland maar het vreemde-talenonderwijs loopt wel achter (dit is een euvel van alle "grote" landen) en de scholen zijn hier beduidend slechter geoutilleerd (geen bibliotheek in huis, nauwelijks computers, verouderd meubilair). Helaas hebben we in Duitsland ook een tekort aan leraren in het Weiterführende onderwijs. Op de Grundschule is het normaal dat de leerling 4 jaar dezelfde leraar houdt. Er zijn op de Grundschule de zogenaamde Fachlehrer die in de klassen bepaalde vakken geven, dus niet 1 leraar voor alles. Zo is de overstap naar de Weiterführende Schule (waar de kinderen ook meerdere leraren maar niet zo veel als in Nederland hebben) niet zo groot. De keuze van het vervolgonderwijs op 10-jarige leeftijd lijkt vroeg maar heeft als voordeel dat een kind sneller op zijn plek zit en op zijn niveau werkt. Overstappen naar een ander schooltype is mogelijk. Er zijn verschillen in organisatie per Bundesland.

Met dank aan: Nel Evers-Roggeveen, Wesel-Bislich aan de Rijn.  

Een internationale vergelijking van april 2003 liet zien dat de Duitse Grundschule in de bovenste middenregionen scoorde. Nederland scoorde echter beter.

Hauptschule (Mavo-VMBO)

De hauptschule is een erg praktijkgericht schooltype voor kinderen die niet heel erg goed kunnen leren, maar wel goed met hun handen kunnen werken. Het is te vergelijken met het Nederlandse VMBO praktijk, of gemengde leerweg en duurt 5 ot 6 jaar. In de grote steden geeft dit schooltype hetzelfde probleem als zijn Nederlandse variant. Veel verzuim, agressie, criminaliteit en door het grote aantal allochtone leerlingen en het kleine aantal leraren niet veel extra begeleiding. Nu gaan wij in een kleine stad wonen en de haupschule zit in de straat. Maar het werken met de handen, nee dat zien wij onze kinderen niet doen, dus dit valt af.

Met dank aan: M de Jong-Kleef

Realschule (Mavo)

De realschule is ook praktijkgericht, maar heeft een zwaarder theoretisch gedeelte dan de hauptschule.De opleiding duurt 6 jaar en hierna gaan de leerlingen naar een berufsfachschule (mbo) of een fachoberschule (hbo) of ze stromen door naar het gymnasium. Dit schooltype is te vergelijken met onze VMBO TL of Havo.

Berufs(fach)schule.

Wordt ook Ausbildung genoemd. De duur van deze opleiding is afhankelijk van welke opleiding je gedaan hebt. Als je bv. Gymnasium gedaan hebt is de duur 2 jaar. Meestal 4 dagen werken en 1 dag naar school.

Fachoberschule (FOS).

Dit is een vorm van HBO. Dit kan je doen na de Realschule, net zo als in Nederland na de MAVO. Als je een Ausbildung gedaan hebt kun je de FOS in 1 jaar doen.

Gymnasium Nordhorn Duitsland

Gymnasium

De meeste die de Realschule hebben gedaan stromen door naar het Gymnasium, dit duurt dan 3 jaar.

Deze school komt overeen met het VWO/Atheneum en zou het neusje van de zalm zijn van het onderwijssysteem. Helaas geeft het Pisa-onderzoek aan dat internationaal gezien, het niet meer dan een middenmoter is.

Doelstelling van dit onderwijs is het om de scholieren een brede en diepe algemene ontwikkeling te geven die toegang geeft tot HBO en Universitair onderwijs. Toegang tot het HBO (Allgemeine Hochschulreife) kan ook op andere wijze verkregen worden.

De vereisten voor deelname zijn leergierigheid, goeie zin in leren, abstract denkvermogen, concentratievermogen, experimenteer- en observatievermogen en interesse aan literaire, muzikale en kunstzinnige thema’s.

Bij ouders is dit schooltype favoriet (30%), maar ouders zouden erop bedacht moeten zijn dat een overtrokken verwachting of een niet op de gaven van het kind aangepast leerprogramma, schade kan toebrengen aan de ontwikkeling van het kind (Bron: Bundeselternrats St. Augustin, Mevr Hendricks).

bron:Verhuis.de